Việc khó nhất trong đời người

Đời người là một hành trình dài mà ở mỗi khúc quanh, chúng ta lại gặp những bài toán hóc búa khác nhau.

Khi còn trẻ, cái khó là lập thân: làm sao để tìm được một công việc vững vàng, khẳng định vị thế trong xã hội. Đến tuổi trung niên, cái khó lại chuyển sang áp lực cơm áo gạo tiền, gánh vác giang sơn gia đình, cân bằng giữa sự nghiệp và cuộc sống.

Có những người cả đời đi giải những bài toán kinh tế triệu đô, có những người chinh phục những đỉnh cao danh vọng khiến bao người ngưỡng mộ.

Thế nhưng, khi đi qua phần lớn chiều dài cuộc đời, nhìn lại mọi thăng trầm, tôi nhận ra: việc khó nhất trong đời không nằm ở những thành tựu ngoài xã hội, mà nằm ngay trong chính ngôi nhà của mình.

Đó là nuôi dạy con cái thành người.

Suy cho cùng, gia sản lớn nhất, di sản cuối cùng và ý nghĩa nhất của một gia đình chính là thế hệ nối tiếp. Tiền tài rồi sẽ tiêu tán, danh tiếng rồi sẽ nhạt phai theo thời gian, nhưng nhân cách của những đứa con sẽ còn ở lại, tiếp tục dòng chảy của gia tộc vào tương lai.

Vì sao giáo dục con cái lại là việc khó nhất?

Người xưa thường bảo: “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính”.

Câu đố về một con người là câu đố phức tạp nhất, vì mỗi đứa trẻ sinh ra đã là một bản thể độc lập với cá tính riêng biệt, không ai giống ai. Cha mẹ không thể “đúc khuôn” một đứa trẻ theo ý muốn chủ quan của mình.

Tuy nhiên, yếu tố “trời sinh” ấy không quyết định hoàn toàn. Nhưng sự hình thành nhân cách của một đứa trẻ là một phương trình đa biến, phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố tác động qua lại.

Môi trường gia đình là cái nôi đầu tiên, nơi con học cách yêu thương và ứng xử qua từng hành động nhỏ của cha mẹ. Con càng nhận được nhiều yêu thương càng tốt bấy nhiêu, chẳng bao giờ có chuyện dư thừa, chính vì thế nên mới có cụm từ “tình thương vô bờ”. Cha mẹ mà như những người bạn của con thì sẽ tuyệt vời hơn nữa.

Nhà trường và học vấn là nơi trang bị cho con tri thức và tư duy mở rộng với thế giới. Nhưng cả nhà trường và cha mẹ phải kết hợp để “mỗi ngày đến trường là một ngày vui” thì hiệu quả mới cao.

Môi trường xã hội gồm bạn bè, không gian sống xung quanh, những va chạm thường ngày. Tất cả cùng gọt giũa và thử thách bản lĩnh của con.

Giáo dục con cái khó là bởi nó đòi hỏi sự kiên nhẫn vô bờ bến và một sự tinh tế tột cùng. Nó không có một công thức chung, không có một “barem” điểm số nào để áp dụng cho mọi đứa trẻ.

Đi tìm “chỉ số tối thiểu” của sự thành công

Sẽ thật phiến diện nếu lấy một thước đo chung như tiền tài, địa vị hay danh vọng để xác định mức độ thành công trong việc dạy con của mỗi gia đình.

Bản thân tôi, một người bình thường sống trong một tầng lớp bình thường, tôi không dám lạm bàn về tiêu chuẩn của những tầng lớp cao sang hay tinh hoa ngoài xã hội. Mức độ “tốt” hay “thành đạt” ở mỗi tầng lớp, mỗi hoàn cảnh sẽ có những định nghĩa rất khác nhau.

Nhưng tôi tin rằng, dẫu ở tầng lớp nào, xã hội nào, vẫn luôn tồn tại một “chỉ số tối thiểu và phổ quát” để khẳng định một đứa trẻ đã được giáo dục thành công.

Đó là khi con trở thành một người tốt, lương thiện và thích ứng tốt với cuộc sống.

Để đạt được điều cốt lõi đó, tôi chỉ mong cầu con mình đạt được những giá trị nền tảng sau.

1. Có sức khỏe và lòng vui vẻ

Sức khỏe là gốc rễ của mọi điều. Có sức khỏe, con mới có năng lượng để trải nghiệm và cống hiến.

Nhưng bên cạnh một thể xác khỏe mạnh phải là một tinh thần vui vẻ, lạc quan. Sự vui vẻ ở đây không phải là cuộc sống lúc nào cũng màu hồng, mà là năng lực biết tìm thấy niềm vui trong những điều bình dị, biết tự chữa lành và mỉm cười trước những nghịch cảnh của cuộc đời.

2. Là người tình cảm và năng động

Một đứa trẻ biết sống tình cảm là đứa trẻ biết yêu thương cha mẹ, thấu hiểu tha nhân, có lòng trắc ẩn trước những mảnh đời khốn khó.

Sự lương thiện và nhân ái chính là tấm lá chắn bảo vệ con không sa ngã. Đồng thời, con cần có sự năng động, chủ động để tự lập, tự bước đi trên đôi chân của mình và thích ứng tốt với một xã hội luôn biến đổi không ngừng.

3. Yêu quê hương và thiên nhiên

Lòng yêu quê hương, nguồn cội giữ cho con luôn có một chiếc “neo” tinh thần vững chắc, để dù có đi xa đến đâu cũng biết mình là ai và thuộc về nơi nào.

Bên cạnh đó, tình yêu thiên nhiên - yêu cỏ cây, hoa lá, yêu thế giới tự nhiên xung quanh - sẽ nuôi dưỡng cho con một tâm hồn rộng mở, thanh lành và biết trân trọng sự sống.

Lời kết

Nuôi dạy một đứa trẻ không phải là một công việc có thời hạn. Đó là hành trình cả đời của những người làm cha, làm mẹ.

Chúng ta không cần áp lực phải biến con mình thành những vĩ nhân hay những biểu tượng tinh hoa.

Chỉ cần nhìn thấy con lớn lên khỏe mạnh, sống một cuộc đời vui vẻ, biết yêu thương con người, yêu thiên nhiên và tự đứng vững bằng sự tử tế của chính mình - đó đã là thành công lớn nhất, là di sản tự hào nhất mà một gia đình có thể để lại cho cuộc đời này.

PS: Vậy rốt cuộc cần phải dạy con những gì? Mời đọc tiếp bài “Những điều cần nói”.