Chương III: Gàu nước của ý chí

Năm 2003, định mệnh đã giáng một đòn chí mạng xuống cuộc đời tôi, để lại một cơ thể bất động. Nhưng rồi, khi đã vượt qua được hơn mười năm đêm trường tăm tối và bế tắc, tôi đã thấy ánh sáng cuối đường hầm. Ánh sáng ấy là minh chứng cho tinh thần không bỏ của bản thân và tất cả những người xung quanh tôi.

23 năm qua, tôi sống trong một thực tại mà ngay cả việc tự đuổi một con muỗi cũng là điều không thể. Nhiều người hỏi tôi làm sao để vượt qua sự tuyệt vọng đó? Câu trả lời nằm ở hai chữ: “Nhận Thức”. Tôi nhận thức được mình phải thay đổi và quyết không chịu làm một “vật thể” nằm chờ chết, mà phải chấp nhận thực tại để làm một chủ thể sống. Những bài viết dưới đây kể về hành trình tôi giành lại từng milimet sự tự do từ tay số phận — bắt đầu từ một đầu mũi và một cái ti vi, rồi đến màn hình cảm ứng.

Với mọi người, tát nước là để cứu lúa. Với tôi, mỗi bài viết, mỗi cú chạm mũi vào màn hình là một gàu nước tát vào sa mạc của sự lặng im, để cứu lấy tâm hồn mình.

I - nghĩ về một câu thành ngữ – 23 năm một triết lý

Mỗi độ Tết đến, khi lòng người lắng lại sau những ồn ào tất bật, ta thường có xu hướng nghĩ sâu hơn về những điều tưởng chừng rất cũ.

Sáng mùng Hai, tôi chợt nghĩ về một câu thành ngữ mà ông bà ta vẫn thường nói:

“Còn nước còn tát.”

Nghe qua thì giản dị lắm. Chỉ vài chữ mộc mạc như bùn đất ruộng đồng. Nhưng càng đi qua nhiều năm tháng, càng nếm đủ những ngọt bùi đắng cay của đời người, tôi càng thấy trong đó là cả một triết lý sống bền bỉ và thẳm sâu.

Hình ảnh người nông dân đứng giữa thửa ruộng khô nứt nẻ, cặm cụi dùng gàu tát từng vũng nước cuối cùng để cứu lúa — đó không chỉ là hành động lao động. Đó là niềm tin. Là sự không đầu hàng. Là quyết tâm không buông xuôi khi cơ hội chỉ còn mong manh như sợi chỉ.

“Còn nước còn tát” nghĩa là: còn một chút hy vọng, còn một khả năng nhỏ bé nào đó, thì vẫn phải cố gắng. Tuyệt đối không được bỏ cuộc.

Nó gần gũi với câu:

“Chớ thấy sóng cả mà rã tay chèo.”

Sóng có lớn đến đâu, tay chèo vẫn phải vững. Bởi chỉ cần còn chèo, thuyền còn cơ hội cập bến.

Ngược lại với nó là sự chùn chân, mỏi gối — là khi ta tự buông tay trước khi đời thực sự khép lại cánh cửa.

Tôi hiểu câu thành ngữ ấy không phải từ sách vở.

Tôi hiểu bằng chính đời mình.

Sau biến cố năm ấy, dù đã đi hết bệnh viện này đến bệnh viện khác, cuối cùng tôi trở thành người liệt tứ chi. Hai tay luôn ép chặt vào ngực. Không thể tự ngồi nếu không có xe lăn. Khi nằm chỉ có thể nằm thẳng, không thể trở mình. Mọi sinh hoạt cá nhân đều phải nhờ người khác giúp đỡ.

Hai mươi ba năm đã trôi qua trong tình trạng ấy.

Nếu không phải người trong cuộc, thật khó để hình dung sự bế tắc của nó.

Có những ngày, sự sống chỉ còn là tồn tại.

Có những lúc, sự sống dường như không bằng cái chết…

Nếu buông xuôi, có lẽ suốt đời tôi chỉ dính lưng vào một chiếc giường, hoặc ngồi lặng lẽ trên xe lăn nhìn đời trôi qua như một thước phim không tiếng.

Nhưng trong tôi, dù rất nhỏ bé, vẫn còn một “vũng nước” chưa cạn.

Chính vì thế, tâm hồn dù có lúc héo úa, vẫn có thể hồi sinh.

Mười bảy năm đầu là quãng thời gian trầm lặng, vật vã để tự thay đổi nhận thức và tư duy.

Tôi tự hỏi: mình còn làm được gì? Còn có thể chủ động được điều gì, dù là nhỏ nhất?

Rồi một ngày, tôi tập dùng mũi để bấm nút điều khiển tivi.

Nghe qua có vẻ tầm thường. Nhưng để làm được điều ấy, tôi phải tập từng chút một, kiên nhẫn đến mức tưởng như vô vọng. Trước đó, mỗi lần muốn xem gì, tôi đều phải nhờ người khác bật giúp. Không chủ động. Không lựa chọn. Không tự do.

Khi tôi tự điều khiển được tivi, đó không chỉ là bấm một cái nút. Đó là giành lại một phần chủ động của đời mình.

Từ chiếc tivi ấy, tôi biết đến Facebook. Phiên bản trên tivi lạc hậu, việc viết rất khó khăn — từng chữ một, không dấu, chậm chạp. Nhưng rồi tôi cũng có bài viết đầu tiên.

Rất ngắn thôi.

Nhưng tôi mừng như được tái sinh.

Từng chữ vụng về ấy là chữ của tôi. Là tiếng nói của tôi. Là sự hiện diện của tôi giữa cuộc đời này.

Hơn hai năm sau (2020– cuối 2022), kỹ năng viết dần khá hơn. Bài viết dài hơn. Tôi nói được nhiều hơn.

Và rồi, cuối năm ấy, cháu Hồng Tuyến đã chế tạo cho tôi một chiếc bút cảm ứng đeo vào mũi để sử dụng iPad.

Đó thực sự là một bước tiến lớn.

Từ chiếc tivi hạn chế, tôi bước sang một không gian rộng mở. Facebook theo kịp thời đại.

Năng suất viết tăng lên. Tôi có thể sử dụng thêm nhiều tiện ích khác.

Thế giới mở ra trước mắt — không phải bằng đôi tay, mà bằng một đầu mũi kiên trì và một ý chí không chịu tắt.

Bảy năm đến với Facebook, với tôi, dài như một hành trình tiến hóa. Từ cảm giác bất lực nguyên sơ đến một đời sống tinh thần phong phú giữa thời đại 4.0.

Nhưng nếu hỏi điều gì làm nên hành trình ấy, tôi biết rõ: không chỉ là nỗ lực của riêng mình.

Đó là sự động viên của gia đình.

Là tình thương của những người thân.

Là những bàn tay nâng đỡ để tôi không buông.

Là sáng tạo và bao nhiêu công sức của cháu Tuyến.

Là những lượt like, những trái tim, những cmt của bạn bè.

Nếu ngày ấy tôi nghĩ: “Thôi, thế này là hết rồi”…

Nếu tôi chấp nhận chờ người khác bật hộ tivi mãi mãi…

Nếu tôi không thử bấm một cái nút bằng mũi…

Thì có lẽ đời tôi đã khác.

Mấy ngày Tết vừa rồi, một câu chuyện của người bạn khiến tôi càng thấm thía câu thành ngữ ấy.

Chiều ba mươi, anh mang máy tính ra quán cà phê để viết. Gần giao thừa, anh phát hiện ví tiền và rất nhiều thứ giấy tờ quan trọng khác đã không cánh mà bay.

Anh đã tin rằng: mất rồi.

Đến hôm sau, về chúc Tết, mẹ nhận ra sự bất an và hỏi:

“Con đã quay lại quán chưa?”

Anh lắc đầu.

Người mẹ chỉ nói một câu:

“Còn nước còn tát.”

Anh quay lại.

Chủ quán lắc đầu.

Anh đã hết hy vọng.

Nhưng khi ngồi xuống đúng chiếc ghế hôm qua, anh vô thức nhìn xuống Và giật bắn mình…

Chiếc ví nằm ngay dưới gầm ghế.

Nếu anh không quay lại…

Nếu anh không đi thêm vài bước…

Thì năm mới của anh đã bắt đầu bằng một thất bại.

Hai câu chuyện — một dài hai mươi ba năm, một chỉ hai ngày — nhưng cùng chung một điểm: không bỏ cuộc khi hy vọng còn le lói.

“Còn nước còn tát” không phải là lạc quan mù quáng.

Không phải là cố chấp.

Đó là thái độ sống: làm hết phần mình trước khi chấp nhận kết quả.

Bởi nhiều khi, điều ta tìm kiếm không nằm ở nơi xa xôi, mà ở ngay dưới chiếc ghế mình vừa rời đi.

Bởi nhiều khi, sự khác biệt không đến từ phép màu, mà đến từ một hành động rất nhỏ.

Còn sống là còn hy vọng.

Hy vọng có thể nhỏ như hạt cát. Nhưng nếu không bị thổi bay, nó có thể góp thành cả một sa mạc — một sa mạc của ý chí, nơi con người tìm lại chính mình.

Mùng Hai Tết, nghĩ về câu thành ngữ của ông bà, tôi thấy lòng mình ấm lại.

Năm mới mở ra phía trước. Chắc chắn sẽ còn khó khăn. Còn những ngày tưởng như cạn nước.

Nhưng chỉ cần ta còn đứng đó, còn muốn tát thêm một gàu nước cuối cùng — thì biết đâu, mầm xanh vẫn kịp hồi sinh.

Và biết đâu, chính trong khoảnh khắc ta định buông tay nhất, cuộc đời lại âm thầm đặt xuống trước mặt ta một điều kỳ diệu.

“Còn nước còn tát” không phải là một sự cố chấp mù quáng, mà là sự trân trọng đến giọt

cuối cùng của sự sống. Khi đôi tay không còn, tôi tát bằng ý chí. Khi đôi chân không còn, tôi tát bằng sự kiên trì. 23 năm, sau khi đã tự nhận thức được vấn đề, mỗi ngày tôi đều tát một gàu nước để mảnh ruộng tâm hồn mình không bao giờ bị khô hạn…

II - một cánh cửa mở ra

1. Những Ngày Bình Thường Sau khi dần thay đổi nhận thức và chấp nhận hoàn cảnh của mình, cuộc sống của tôi bước sang một giai đoạn khác.

Không phải tốt đẹp hơn theo nghĩa thông thường.

Nhưng là một trạng thái bình lặng hơn.

Những cơn giận dữ, những lần bùng nổ cảm xúc như trước kia dần ít đi. Không khí trong nhà cũng nhẹ nhõm hơn. Mọi người không còn phải sống trong trạng thái căng thẳng thường trực như trước nữa.

Tôi bắt đầu học cách sống chậm lại.

Ngày của tôi trôi qua rất đơn giản.

Buổi sáng thức dậy, được giúp vệ sinh cá nhân, ăn sáng, rồi ngồi trên xe lăn nhìn ra ngoài cửa. Ánh nắng chiếu qua khung cửa sổ, đôi khi rơi đúng vào mặt tôi. Những tia nắng nhỏ bé ấy lại trở thành niềm vui rất thật.

Ngày trước, có lẽ tôi chưa từng để ý đến những điều như vậy.

Khi con người còn khỏe mạnh, còn bận rộn với hàng trăm công việc, họ ít khi chú ý đến những chi tiết nhỏ bé của cuộc sống.

Chỉ khi mọi thứ bị tước đi gần hết, người ta mới bắt đầu nhận ra rằng cuộc sống vốn dĩ được cấu thành từ những điều giản dị như thế.

Một cơn gió nhẹ.

Một tiếng chim hót.

Một sợi nắng vàng.

Những tiếng nói cười của đàn con trẻ.

Những điều rất bình thường ấy bỗng trở nên quý giá vô cùng.

Có nhiều ngày tôi chỉ ngồi yên hàng giờ liền.

Không làm gì cả.

Chỉ quan sát.

Quan sát mọi người đi lại trong nhà.

Quan sát những thay đổi nhỏ bé của cuộc sống xung quanh.

Dần dần tôi nhận ra một điều: cuộc sống vẫn tiếp tục vận hành theo cách của nó, dù có hay không có sự tham gia của mình.

Lúc đầu tôi thấy buồn.

Nhưng rồi tôi hiểu ra: đó chính là quy luật tự nhiên.

Không ai thực sự là trung tâm của thế giới này.

Mỗi con người chỉ là một mắt xích nhỏ trong một guồng quay rất lớn.

Hiểu được điều đó, lòng tôi nhẹ đi nhiều.

2. Thời Gian Thời gian đối với tôi cũng thay đổi hoàn toàn.

Khi còn khỏe mạnh, thời gian luôn chạy rất nhanh. Công việc nối tiếp công việc, kế hoạch nối tiếp kế hoạch.

Nhưng khi nằm một chỗ, thời gian lại có nhịp điệu khác.

Một ngày có thể dài như vô tận.

Đặc biệt là những đêm không ngủ được.

Có những đêm tôi nằm thức gần như suốt sáng. Căn phòng im lặng. Chỉ có tiếng đồng hồ tích tắc.

Trong khoảng thời gian ấy, tôi suy nghĩ rất nhiều.

Về quá khứ.

Về những gì đã xảy ra.

Về những lựa chọn của mình.

Về cuộc đời nói chung.

Có những ký ức rất xa xưa bỗng trở lại rõ ràng như mới hôm qua.

Có lẽ khi con người buộc phải sống chậm lại, họ sẽ nhìn thấy nhiều điều mà trước kia đã vô tình bỏ qua.

Cuối cùng tôi nhận ra một điều khá đơn giản:

Cuộc sống không phải lúc nào cũng công bằng.

Nhưng con người vẫn có thể lựa chọn cách đối diện với nó.

Có người gục ngã.

Có người đứng dậy.

Có người vừa gục ngã vừa cố bò tiếp.

Còn tôi, tôi chọn cách sống tiếp.

Không phải vì tôi đặc biệt mạnh mẽ.

Mà vì tôi hiểu rằng: nếu mình buông xuôi, những người thân của mình sẽ còn khổ hơn nữa.

3. Những Người Xung Quanh Trong hoàn cảnh của tôi, tình cảm của những người xung quanh trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.

Có những người bạn cũ thỉnh thoảng ghé thăm.

Có người chỉ ngồi nói chuyện vài câu rồi về.

Có người chỉ đứng nhìn tôi một lúc rồi lặng lẽ ra về.

Tôi hiểu rằng không phải ai cũng biết phải nói gì trong những hoàn cảnh như vậy.

Nhưng sự có mặt của họ, dù chỉ trong chốc lát, cũng đã là một sự động viên lớn.

Gia đình thì vẫn ở đó mỗi ngày.

Họ chăm sóc tôi.

Chịu đựng những khó khăn mà đôi khi chính tôi cũng thấy xót xa khi nghĩ đến.

Các con lớn lên.

Chúng đi học.

Chúng có bạn bè.

Chúng có những niềm vui riêng của tuổi trẻ.

Nhìn các con trưởng thành, tôi vừa vui vừa day dứt.

Vui vì chúng vẫn lớn lên bình thường.

Nhưng cũng day dứt vì mình không thể làm được những điều mà một người cha bình thường có thể làm cho con.

4. Những Điều Còn Có Thể Tôi không thể làm được nhiều.

Nhưng tôi tự nhủ: phải làm tất cả những gì còn có thể.

Toàn bộ cơ thể của tôi gần như bất động. Chỉ còn cái cổ là còn có thể chủ động xoay đầu sang hai bên, cúi xuống hoặc ngửa lên một phần.

Nhưng rồi tôi cũng tìm ra “công việc” đầu tiên của mình.

Mỗi ngày mọi người phải nhấc tôi từ giường ra xe lăn. Ban đầu chưa biết cách cần ba người, rồi có kinh nghiệm hơn thì hai người, rồi cuối cùng một người cũng nhấc được.

Mỗi lần tôi mỏi lại phải lên giường nằm rồi lại dậy.

Rất nhiều lần, lên giường rồi lại ngồi ra xe…

Nghĩ thương mọi người vất vả, tôi quyết định tập ngồi lâu trên xe lăn.

Ban đầu rất mỏi và mệt.

Nhưng tôi kiên nhẫn tập dần.

Hai giờ.

Ba giờ.

Bốn giờ.

Rồi năm giờ.

Cuối cùng tôi có thể thường xuyên ngồi từ sáu giờ sáng đến tận nửa đêm và hơn thế nữa.

Đã có lần tôi ngồi liền hai ngày liên tục.

Sau gần hai mươi năm, có lẽ tôi đã trở thành người “ngồi bền bỉ” nhất mà tôi từng biết.

Việc nhỏ thôi.

Nhưng với tôi đó là món quà dành cho những người thân đã vất vả vì mình.

Rồi một ngày, tôi tập dùng mũi để bấm nút điều khiển ti vi.

Đó là việc rất tầm thường với mọi người.

Nhưng để làm được điều ấy, tôi phải khổ luyện trong không ít thời gian.

Mũi thì to.

Nút bấm điều khiển đã bé lại còn xít xịt.

Để có thể bấm chính xác bằng mũi cần phải kỳ công. Chưa kể phải tập sao cho mắt và mũi phải phối hợp chính xác.

Chưa kể nhiều khi sổ nước mũi, điều khiển ướt tèm lem…

Trước đó, mỗi lần muốn xem gì tôi đều phải nhờ người khác bật giúp.

Khi tôi tự điều khiển được ti vi, đó không chỉ là bấm những cái nút.

Đó là giành lại một phần chủ động của đời mình.

5-Ánh sáng trở lại Rồi một ngày, khi đang tự tìm chương trình trên chiếc ti vi ấy, tôi phát hiện ra có thể sử dụng được Facebook.

Trước đó tôi chỉ nghe các con nhắc đến cái tên ấy, chứ chưa hề biết nó là gì.

Với sự giúp đỡ của con gái, tôi lập tài khoản ngay trong hôm đó.

Ngày 26 tháng 3 năm 2020.

Một ngày rất đặc biệt với riêng tôi. Phiên bản Facebook trên ti vi rất hạn chế và lạc hậu. Tôi chỉ có thể viết rất chậm, từng chữ một, lại còn không có dấu.

Vẫn không hề gì đối với tôi cả…

Và rồi tôi cũng có bài viết đầu tiên.

Rất ngắn.

Tôi mừng như được tái sinh.

Từng chữ tuy vụng về ấy, nhưng đó là chữ do tôi viết nên.

Là tiếng nói của tôi.

Là sự hiện diện của tôi giữa cuộc đời này.

Dần dần tôi viết quen hơn và viết được chữ có dấu.

Ban đầu chỉ vài chữ.

Sau đó vài câu.

Có khi mất hàng giờ mới gõ xong một đoạn ngắn.

Nhưng mỗi lần đăng được một bài viết, tôi lại cảm thấy như vừa làm được một việc rất lớn.

Rất nhiều người kinh ngạc và không tin rằng tôi đã có mặt trên Facebook.

Điều khiến tôi bất ngờ nhất là phản hồi của mọi người.

Bạn bè cũ, người quen, và cả những người chưa từng gặp… bắt đầu đọc và chia sẻ những dòng chữ của tôi.

Họ động viên.

Họ khích lệ.

Và họ nói rằng những điều tôi viết khiến họ suy nghĩ nhiều hơn về cuộc sống.

Trong thời gian ba năm sau đó, bài viết của tôi dần dài hơn, có chất lượng hơn.

Cuối năm 2022, cháu Hồng Tuyến đã chế tạo cho tôi một chiếc bút cảm ứng đeo vào mũi để sử dụng iPad.

Đó thực sự là một bước tiến rất lớn.

Thế giới bỗng mở ra trước mắt tôi.

Không phải bằng đôi tay.

Mà bằng một đầu mũi kiên trì và một ý chí không muốn bị chìm đi trong quên lãng.

Tương lai phía trước thế nào, không ai có thể biết.

Ta chỉ có thể cố gắng sống tốt mỗi ngày.

Tôi yêu cuộc đời.

Yêu ánh nắng buổi sáng chiếu qua khung cửa.

Yêu mỗi cuộc điện thoại hỏi thăm.

Yêu cả tiếng mưa rơi ngoài mái hiên.

Tôi không đứng dậy bằng đôi chân.

Nhưng tôi đứng dậy bằng cách không gục xuống trong tâm hồn.

Biến cố không hỏi ý kiến ta trước khi xảy ra.

Nhưng cách ta sống sau biến cố — là lựa chọn của ta.

Tôi đã đi qua địa ngục.

Và tôi chọn đứng lên.

Không phải để chứng minh điều gì.

Chỉ để nói rằng:

Tôi vẫn đang tiếp tục sống.

Và chỉ cố gắng sống tử tế hơn mỗi ngày.

• Việc tôi tự bấm được nút tivi bằng mũi không đơn thuần là giải trí. Đó là giây phút tôi nhận ra mình vẫn có thể tác động vào thế giới. Công nghệ 4.0 đối với người bình thường là sự tiện lợi, đối với tôi, đó là đôi tay, là đôi chân, là sự hồi sinh của chính tôi.

III - người giúp tôi “lắm lời”…

Sở dĩ tôi ngày càng kể lể lắm điều, chuyện nọ xọ chuyện kia, hết chuyện cũ đến chuyện mới (hệt như một “mụ” lắm lời ở những làng quê xưa) là bởi công lao lớn thuộc về vợ chồng cháu Hồng Tuyến và Tình Nguyễn.

Như các bạn đã biết, suốt 17 năm sau biến cố, tôi gần như lặng thinh. Việc giao tiếp chỉ giới hạn với những người thường xuyên ở cạnh chăm sóc mình. Còn với thế giới bên ngoài, tôi giống như một người đã biến mất.

Vì thế, khi có Facebook trên ti vi, niềm vui của tôi thật khó diễn tả bằng lời. Gần hai năm trời, tôi chỉ đau đáu một ước mong: giá như có một “cái gì đó” gắn trước mặt để mình có thể dùng được máy tính…

Ước thì cứ ước vậy thôi, chứ “cái gì” ấy là gì, hoạt động ra sao, tôi hoàn toàn không thể hình dung nổi.

Hiểu được khát vọng ấy của tôi, anh Ba cũng rất trăn trở. Anh muốn giúp em mình, nhưng lại không biết phải bắt đầu từ đâu. Trong một lần chia sẻ với những người có quan hệ công việc, anh nhắc đến mong muốn ấy của tôi.

Trong số những người lắng nghe hôm đó có cháu Tình Nguyễn — Giám đốc Công ty Nhôm kính T&T.

Dù công việc doanh nghiệp rất bận rộn, cháu vẫn âm thầm tìm hiểu. Sau một thời gian, cháu tình cờ sưu tầm được một tấm ảnh “quý như vàng” trên mạng: hình một người nước ngoài đang thử nghiệm thiết bị điều khiển bằng đầu tương tự như điều tôi hằng mơ ước.

Từ tấm ảnh nhỏ bé ấy, cháu chuyển cho vợ mình là cháu Hồng Tuyến.

Và cũng từ đó, một hành trình đặc biệt bắt đầu.

Hai cháu Tình – Tuyến là minh chứng đẹp cho một mối tình học trò bền bỉ hiếm có. Từ tình yêu tuổi trẻ, các cháu đã cùng nhau đi qua bao khó khăn của cuộc sống và thương trường để xây dựng một gia đình hạnh phúc với ba cô con gái đáng yêu, cùng một doanh nghiệp ngày càng vững vàng.

Nhưng điều khiến tôi cảm động hơn cả, chính là tấm lòng của các cháu dành cho mình.

Để tạo ra được chiếc bút mũi cho tôi chỉ từ một tấm ảnh trên mạng là biết bao ngày tháng suy nghĩ, mày mò, thử nghiệm… đến mất ăn mất ngủ của một người mẹ trẻ.

Không phải vì lợi ích nào cả.

Chỉ đơn giản bởi lòng trắc ẩn và mong muốn giúp một người khuyết tật có thêm cơ hội chạm lại với cuộc sống.

Không chỉ chế tạo ra chiếc bút đầu tiên, suốt nhiều năm qua, cháu Hồng Tuyến còn âm thầm duy trì, sửa chữa, cải tiến, bổ sung vật tư, làm đầu bút dự phòng… để tôi chưa bao giờ phải lo lắng vì thiếu “đôi tay” của mình.

Cháu luôn động viên:

“Chú cứ dùng thoải mái, lúc nào hỏng đã có cháu lo.”

Ngay cả khi chuẩn bị sinh em bé út, cháu vẫn cẩn thận chuẩn bị đầy đủ vật liệu dự phòng, hướng dẫn tỉ mỉ cho bạn tôi cách sửa và bảo dưỡng bút mũi, để việc kết nối của tôi với thế giới không bị gián đoạn dù chỉ một ngày.

Qua những gì cháu đã làm và qua cách cháu sống, tôi cảm nhận rất rõ:

Cháu là một người phụ nữ thông minh, năng động, chăm chỉ và đầy trách nhiệm.

Một người con hiếu thảo.

Một người vợ thủy chung.

Một người mẹ dịu dàng, đảm đang.

Và cũng là một công dân sống rất có trách nhiệm với cộng đồng.

Còn với riêng tôi, cháu giống như một người đã lặng lẽ trao lại cho tôi tiếng nói sau gần hai mươi năm im lặng.

Chiếc bút mũi ấy không chỉ là một dụng cụ.

Nó là đôi tay.

Là cánh cửa.

Là cây cầu nối tôi với cuộc đời.

Nhờ nó, tôi mới có thể ngồi đây, “lắm lời” kể hết chuyện này đến chuyện khác với các bạn hôm nay…

Và cũng nhờ những con người như vợ chồng cháu Tình – Tuyến, tôi càng tin rằng:

Trong cuộc đời này, điều kỳ diệu nhất không nằm ở công nghệ hay vật chất, mà nằm ở tình người.

Tôi thực sự hạnh phúc và biết ơn cuộc đời vì đã cho tôi gặp được rất nhiều tấm lòng đẹp như thế.

IV - những người bạn không gặp

Khi mới có Facebook trên ti vi, vì phiên bản hạn chế và đang phải tập “đánh vật” với từng ký tự nên tôi không dám kết bạn bởi không thể tương tác được.

Ban đầu, bạn Facebook của tôi chỉ là trong nội bộ gia đình, sau khá hơn là những người bạn chí cốt, tới lúc sử dụng tốt hơn và có thể viết được bài thì mới mở rộng ra… Nhưng phải thú thật một điều là tôi không thích số lượng bạn lớn, quá khả năng có thể tương tác với nhau thường xuyên.

Trong hai năm đầu, số lượng bạn chỉ đóng khung trong đại gia đình và những người bạn học cũ. Bởi Facebook trên ti vi có rất nhiều điểm yếu và tốc độ xử lý của tôi cũng không thể nhắn tin online được, thậm chí còn phải dè dặt khi trả lời cmt bài viết.

Sau khi được cháu Hồng Tuyến trang bị bút mũi và chuyển sang dùng iPad, nhất là khi tôi đăng chuyện kể về những gì mình đã trải qua, thì đã có rất nhiều lời mời kết bạn Facebook.

Tôi thực sự cảm động khi nhận được những cmt chứa đựng rất nhiều tình cảm, lời động viên chân thành của các cô chú, anh chị, bạn bè trên mọi miền Tổ quốc. Có nhiều anh chị, các bạn, các cháu đang sống và làm việc ở nhiều quốc gia khác nữa. Đặc biệt là có một số bạn người nước ngoài, mà nhiều nhất là các bạn Cu Ba.

Cùng với đó là nhiều lời mời kết bạn. Nhưng như tôi đã nói về cá tính của mình, tôi rất thận trọng và xin lỗi đa phần những tấm lòng rộng mở đó. Chỉ nhận lời một số ít anh chị và những bạn nhiệt tình nhất.

Lúc cao điểm nhất, tôi có khoảng gần 50 người bạn Cu Ba, các bạn đều rất tốt bụng và nhiệt tình. Sau một thời gian, mỗi ngày tôi lại nhận được thêm nhiều lời mời nữa, phần lớn là bạn bè của những người bạn. Không muốn các bạn nặng lòng và mất thời gian với tôi (bởi các bạn rất quan tâm và thích những hoạt động sôi nổi), tôi đành nói lời xin lỗi các bạn và tạm biệt, chỉ giữ lại một số rất hạn chế cho đến bây giờ.

Ngoài bạn bè cũ ra, hầu như với tất cả các bạn mới, chúng tôi đều chưa gặp nhau bao giờ, nhưng dường như đã thấu hiểu nhau từ lâu qua từng con chữ.

Thế giới ảo, đối với nhiều người có thể là nơi ồn ào, thị phi. Nhưng với một người “ngồi bền bỉ” như tôi, đó lại là nơi chứng kiến biết bao tình cảm chân thành và cảm động nhất.

Có những người bạn mỗi sáng đều gửi một lời chúc bình an, có những người chỉ lặng lẽ thả một trái tim dưới bài viết dài của tôi. Họ không cần tôi phải trả lời ngay lập tức, vì họ hiểu mỗi dấu phẩy, mỗi dấu chấm của tôi đều được đánh đổi bằng sự kiên trì của một đầu mũi.

Điều làm tôi trăn trở nhất là sự nhiệt tình của các bạn quốc tế, đặc biệt là các bạn Cu Ba. Sự sôi nổi, yêu đời của họ giống như một luồng gió mạnh thổi vào căn phòng tĩnh lặng của tôi.

Nhưng tôi hiểu giới hạn của mình. Việc duy trì một mối quan hệ cần sự vun đắp và tương tác, mà tôi thì không muốn mình trở thành một “người bạn hờ hời”. Vậy nên tôi chọn cách dừng lại với số đông để giữ lại sự sâu sắc với số ít. Sự từ chối ấy không phải vì kiêu kỳ, mà vì tôi trân trọng thời gian của họ và trân trọng cả sự hữu hạn của sức khỏe chính mình.

Trong số rất nhiều “người bạn không gặp” ấy, có những mối nhân duyên khiến tôi thay đổi cách nhìn về cuộc sống. Có những người đang ở đỉnh cao của thành công nhưng lại chia sẻ với tôi về những khoảng trống trong lòng họ. Có những người cũng đang chiến đấu với bệnh tật, lấy bài viết của tôi làm điểm tựa.

Lúc này, tôi nhận ra chiếc bút cảm ứng và màn hình iPad không còn là thiết bị điện tử đơn thuần. Chúng là chiếc cầu nối xóa tan khoảng cách giữa một người bất động ở Hà Nội với một người bạn có thể ở bất kỳ nơi đâu trên khắp địa cầu.

Hóa ra, để chạm vào nhau, con người ta không nhất thiết phải dùng đến đôi tay. Chúng ta chạm vào nhau bằng sự đồng cảm, bằng những rung động của lương tri và bằng những câu chuyện thật đến mức đau lòng nhưng cũng đầy hy vọng.

Tôi gọi đó là những “người bạn tâm giao trong thinh lặng”. Chúng tôi chưa bao giờ nắm tay, chưa bao giờ có một lần gặp mặt. Nhưng trong thế giới của cuộc sống, chúng tôi đã cùng nhau đi qua rất nhiều dặm dài của cảm xúc.

Và tôi biết ơn họ - những người đã chấp nhận một người bạn viết bằng mũi, chậm chạp nhưng luôn chân thành. Họ chính là những gàu nước quý giá, giúp tôi tát cạn nỗi cô đơn để lấp đầy bằng tình yêu thương giữa người với người.

Một trong những người bạn mới và tốt mà tôi biết ơn rất nhiều ấy là bạn PT. Bạn đã tình cờ đọc được các bài viết của tôi, ban đầu bạn cứ nghĩ rằng tôi là một người bình thường. Có những điều bạn chưa hoàn toàn đồng quan điểm với tôi, nhưng bạn vốn là người chín chắn, sâu sắc và chu toàn nên không cmt thẳng vào bài viết mà nhắn tin trao đổi… Tôi dẫn chứng thêm bằng bài viết khác, qua đó bạn mới biết rõ về hoàn cảnh và thực tại của tôi…

Bạn vốn là người tốt, sống nội tâm và rất có bản lĩnh trong cuộc sống, vì vậy dễ dàng thấu cảm với hoàn cảnh và phần nào đó cảm phục sự cố gắng của tôi, một cách rất bao dung và chân thành.

Là một giáo viên dạy Văn, bạn góp ý thẳng thắn khi tôi mắc lỗi về văn phong, ngữ pháp…

Vốn là một người viết tay ngang nên ban đầu tôi cũng có chút tự ái, nhưng chính sự nghiêm túc của bạn đã giúp tôi hiểu rằng: Tôn trọng câu chữ cũng chính là tôn trọng độc giả…

Qua những góp ý của bạn mà bài viết của tôi ngày càng chỉn chu hơn. Chúng tôi đã là những người bạn chân thành và thẳng thắn, nhưng chỉ giúp nhau những việc có thể và thiết thực nhất.

Chính vì vậy trong thời gian cháu Hồng Tuyến bận việc sinh cháu Dứa, bạn là người được tôi tin tưởng nhờ chăm sóc bút mũi. Chiếc bút ấy không chỉ là công cụ, nó là “vật báu” duy nhất nối tôi với cả thế giới.

Và quả thật, bạn đã không phụ lòng tin của tôi cùng cháu Tuyến. Từ những hướng dẫn và chuẩn bị của cháu, bạn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giữ cho bút của tôi không hề có một giây phút gián đoạn. Ngoài ra bạn còn trang bị cho tôi đầy đủ vật liệu và dụng cụ, để có thể nhờ các cháu điều dưỡng chỉnh xe lăn hay bút mũi khi cần.

Có những lúc ngồi một mình, tôi nhìn hộp dụng cụ và những vật liệu dự phòng sửa mũi mà bạn đã trang bị đầy đủ, lòng bỗng thấy nghẹn ngào. Một người giáo viên Văn, vốn tỉ mẩn với từng con chữ trên bục giảng, giờ đây lại tỉ mẩn, ngăn nắp với từng đầu silicon, từng sợi dây chun… để “đôi tay” của tôi không bao giờ bị ngắt quãng, chỉ bằng một tấm lòng trong veo như một… thiên thần.

Tình bạn ấy, không cần những lời hoa mỹ, không cần những buổi cà phê hàn huyên, nó nằm ở sự lặng lẽ tiếp sức. Bạn không chỉ sửa lỗi ngữ pháp cho bài viết của tôi, mà dường như bạn còn đang cùng tôi “sửa” lại những khiếm khuyết của số phận bằng sự bao dung và trách nhiệm.

Không bao giờ tôi có thể hết biết ơn những người bạn như cháu Hồng Tuyến hay PT. Và

còn rất nhiều, rất nhiều… người bạn như thế nữa.

Hành trình 23 năm qua đã dạy tôi rằng: giới hạn lớn nhất của con người không nằm ở cơ thể, mà nằm ở suy nghĩ. Nếu tôi coi mình là nạn nhân, tôi sẽ chết trong đau khổ. Nếu tôi coi mình là một người đang “tiến hóa”, tôi sẽ thấy mỗi ngày là một phát kiến mới. Chiếc bút cảm ứng đeo trên mũi không chỉ giúp tôi viết nên những dòng này, nó giúp tôi khẳng định một sự thật: Chỉ cần hơi thở còn nồng, thì hy vọng chưa bao giờ là muộn. Và khi lòng mình đã ngăn nắp, tôi bắt đầu nhận ra những vẻ đẹp bình dị mà trước đây tôi đã vô tình bỏ lỡ. Tôi nhìn xuống đôi bàn tay mình, chúng vẫn nằm yên trên ngực như 23 năm qua. Nhưng trong thế giới số, đôi bàn tay ấy đang múa may, đang kết nối, đang ôm lấy những người bạn phương xa. Số phận có thể khóa chặt thân thể tôi, nhưng nó đã quên không khóa cửa tâm hồn. Và chiếc bút cảm ứng trên đầu mũi này chính là chìa khóa…